Гарчанде имкони аз назар гузаронидани тархи ин конунро надоштам ва бо вучуди камбудихои зиёде, ки Дориюши гироми диккати моро ба онхо чалб намуданд, рози хастам, вале ба хар хол ин амалро метавон як кадаме ба пеш арзёби кард. Агар кушиши хукумати чаноби Рахмон дар ин чодда самими ва ватандустона бошад кори нек ва савобе хохад шуд, аммо агар ин танхо як навъ бозии сиёсие барои онхо вобаста ба ташрифи нопойкадами рахбари русхо ва манфиате аз он ба даст овардан бошад, албатта дар оянда боз хам ба сатхи бовариву эътибори хукумати чумхури зарбаи сахте хохад зад.
Дар кишваре, ки 80 дарсади мардуми он бо як забон муошират мекунанд ва он хам забони бузурги Точикии Форси аст, зарурат ба забони хоричие дар ичрои вазифаву муносибатхои расми ва конуни ва муомилаи мардуми дохили он кишвар нест, набуд ва нахохад буд. Аслан, касоне, ки 20 сол пеш ба ин сатх махдуд шудани забони мо сабабгор буданд, тахкиру дашноми шадиде ба авлоду гузаштагони номдори худ, Рудакиву Фирдавсиву Синову Хайём раво дида буданд. Мисле, ки аз тарсу ноухдабарои падару бобои худро нопоку носазо хондан аст.
Забон омили асосии будан ва шудани хар як миллат аст. Хамчунин, он поягузори вахдати милли аст, яъне агар забони ягонаи адабии кишвар ба забони мардумони одди дар минтакахои гуногун наздик гардад ва хама бо як забону як гуиш бо хам иртибот намоянд, дар ин холат хатман вахдати милли низ устувортар хохад гашт. Бинобарин, омузиш дар хамаи ташкилотхои таълимоти бояд танхо бо як забон ба рох монда шавад. Вагана, як кисме бо забони русии худ ва дигаре бо узбаки омузиш бигирад, барои онхо дар чамъияти мо фаъолият ва сахмгузори намудан хеле вазнин хохад буд ва аз ин сабаб онхо худро аъзои комилхукуки чомеа низ хис карда наметавонад. Хар шахрванд бояд нахуст забони давлати ва миллиро ба пурраги азхуд намояд ва пасон, харгуна хочате бошад бемамоният ба омухтани забонхои дилхох метавонанд даст бизананд.
Вакте ки як накши асосии забон хамчун кафили хастии миллат таъмин карда шуд, сипас бояд аз пайи он кушид, ки забон пайваста рушд бикунад ва хамкадами тараккиёти чахони муосир бошад. Ичрои ин кисми масъала сахттар аст, вале ахмияташ камтар нест, ки шояд бештар бошад. Чун ба назарам пеш бурдани забони Точики дар танхои кори хам нодуруст ва хам мушкиле хохад буд, мо бояд бо хамзабонони худ дар Ирон ва Хуросон (Афгонистони имруза) дар бахши тоза, мустахкам, ва замонави нигох доштани забони муштараки худ зиёдтар хамкори ва хамгирои намоем. Гарчанде ки холо хам карори гузаштан ба дабираи Форси накарда бошем. Ин аст рохи начоти забони мо ва миллати мо аз гумрохиву сархами то боз ба самти ифтихору сарбаланди.
Умедворам, ки ягон нуктае дар ин тархи конун бошад, ки ба химояти забони милли дар кишвархои узбакистон ва афгонистони имруза чораандеши кардааст, то ки аслан мардуми аккалияти ончохо, узбакхо ва паштухо, аз вазъи забони бародарони моро хароб кардан бихаросанд. Нихоят, ба нохушбинони ояндаву натичаи эхтироми оли гузоштан ба забони миллии худ, бо пораи назммонанде гуфтаниям:
Забон гар наоварад даромад ва сарват
Он дихад ба мо неруи сухан кардан
То бо хам гирд оему бофархангу зиё
Хакки худ талаб кунем аз у ва Худо!
Although, I have not had a chance to thoroughly acquaint myself with this new draft of law and in spite of many flaws and unclear aspects in the text of the draft that fortunately Darius has revealed for us, I believe it is still a step forward. If the attempt of government is sincere and patriotic it can be a useful and significant deed, but if this is another game of politics related to visit of Russian leader and somehow to negotiate a bargain, it will certainly further ruin the trust and reputation of current government.
Obviously, in the country where 80% of population speak one language there should be no need to have another language to carry out jobs, duties and official communication. For example, in US, France, Japan and majority of countries worldwide there is one language designated as official or state language which every citizen is obligated to learn and use. It is English or French that is expected to be spoken in all major events including people of various ethnicities. So, anyone who had contributed to accepting the law on Tajik language some 20 years ago, made a big mistake and showed a great disrespect to their own language and identity.
In fact, the language is a main determinant of every nation’s existence and future prospects. Also, it is a basis for national unity, because if the standard language of the state is brought closer to the language that ordinary people speak in different regions of its territory it will enhance sense of national unity among them. Therefore, I believe that teachings in all educational institutions of the state should be conducted in state/official language. People who study and get education in other languages will have much difficulty getting absorbed and involved in their society, so they will feel isolated and unequal members of the communities they live in. All conditions should be made available so that every citizen first learns and knows the state/national language and then they are free to choose whichever language they want to pursue for their own needs and goals. If the language of communication between people of different ethnicities in formal settings is not the official state language itself than problems will inevitably arise for the status of national/official language. For instance, Russian speaker in Tajikistan will never have incentive to learn Tajik language, because he will rather use Russian when communicating with people of different ethnicity rather than using official language. That’s the fine line contradiction, but it can play a significant role.
When the role of language as guarantor of nation’s existence is provided, we will need to try to maintain its growth so that it keeps up with pace of modern world developments. This part of problem is harder to address, but not less important. Since promoting Tajik language in separation from other major Persian dialects, Farsi in Iran and Dari in Afghanistan, will not be right or easy anyways, we should try to cooperate more with these two brotherly nations in order to keep our common language enriched, strengthened and updated. Though we have not yet decided to change back to our Persian/Farsi writing script. This will be one of the main ways to save our Tajik language from degraded and disadvantaged condition it is nowadays. Hopefully, this new law will have a section that will envision protecting the status of Tajik language in Uzbekistan and Pashtun-dominated Afghanistan.
Lastly, for anyone who thinks that the issue of language is not priority in paving our way out from current desperate situation the country is in right now, I can say that until we learn and master our language we will not be able ever to stand up, ask, and demand for our rights and choices in a civilized, organized, and effective manner. We can never get out of misery until we are able to communicate effectively with each other.
Posts
All Comments
